Татарстанда ясалма интеллектны үстерү буенча масштаблы программа старт алды

Чара Казандагы IT-паркта узды. Ул рәсми җыелыштан бигрәк, киләчәк технологияләр фестивален хәтерләтте. Кунаклар «Атом» электромобилен, «Яндекс» компаниясенең автоном робот-курьерларын күрә алды, ә бина эчендә дрон-рейсинг буенча турнир барды.

Күргәзмәдә компанияләр һәм югары уку йортлары 30дан артык проект тәкъдим итте. Алар арасында нефть чыгару, шәһәр транспорты белән идарә итү өчен ясалма интеллект системалары, сәнәгать дроннары, телемедицина платформалары бар. Казахстаннан килгән кунаклар тәкъдим иткән микродрама платформасы да зур кызыксыну уятты.

Технологик күргәзмәдән соң Татарстанның цифрлы киләчәге турында фикер алышу узды. Министр Илья Начвин үзенең чыгышында уңышлар белән беррәттән проблемалы мәсьәләләргә дә тукталды.

Шәһәр мохите

Төп бурычларның берсе — элемтәне үстерү. 2026 елга республикада 1100дән артык яңа база станцияләре урнаштыру планлаштырыла. М7 трассасында элемтә яхшыртылган, әмма Йошкар-Ола һәм Буа юнәлешләрендә проблемалы участоклар әлегә саклана. Татарстан Рәисе Рөстәм Миңнеханов шәһәрләрдә ачык Wi-Fi челтәрләре җитмәвенә игътибар итте. Министр ел ахырына кадәр Казан метросы станцияләрендә җәмәгать Wi-Fi барлыкка киләчәген белдерде.

Статистика мәгълүматларына караганда, соңгы алты елда интернет-трафик куллану өч тапкырга арткан. Шул ук вакытта куркынычлар да күбәя. 2025 елда дәүләт ресурсларына киберһөҗүмнәр саны 1,5 миллионга җитеп, ике тапкыр арткан.

Куркынычсызлык өлкәсендә дә эш алып барыла. «Таттелеком» 2028 елга кадәр гадәттән тыш хәлләр турында кисәтү өчен 1600 сирена урнаштырачак. Шулай ук «акыллы домофон» сервисы үсеш ала.

Флагман программа

Коллегиянең төп вакыйгасы — ясалма интеллектны үстерү буенча биш еллык флагман программасын тәкъдим итү булды. Программа өч юнәлешне үз эченә ала: инфраструктура, кадрлар әзерләү һәм ИИны реаль тармакларда куллану.

Хәзерге вакытта дәүләт ихтыяҗлары өчен Казан мәгълүматларны эшкәртү үзәгендә бер генә көчле сервер эшли. Ел саен өч яңа сервер сатып алу, шулай ук бизнес өчен исәпләү куәтләрен арендага бирү системасы булдыру планлаштырыла. 2030 елга кадәр исәпләү мөмкинлекләре 30 тапкырга артырга тиеш. Ел саен якынча 1 миллиард сум бүлеп бирү каралган.

Кадрлар — төп ресурс

Белгечләрсез технологияләр нәтиҗә бирми. Татарстан Фәннәр академиясе президенты Рифкать Миңнеханов сүзләренчә, республика ел саен 4,5 мең IT-белгеч әзерли, ә ихтыяҗ — 10 мең. Яшь галимнәр саны кимү дә борчу тудыра.

Яңа программа кысаларында 2030 елга кадәр 90 меңгә якын мәктәп укучысы һәм студент ИИ өлкәсендә белем алачак. 100 инженер мәктәбендә башлангыч сыйныфлар өчен ИИ түгәрәкләре ачылачак, информатика укытучылары яңадан укытылачак.

Иң әһәмиятле проектларның берсе — «Алгарыш – ИИ» программасы. Аның нигезендә иң яхшы студентлар Көньяк Корея һәм Кытай университетларына укырга җибәреләчәк. Уку һәм яшәү чыгымнары тулысынча каплана, әмма уку тәмамланганнан соң алар Татарстанда кимендә өч ел эшләргә тиеш булачак.

Программаның өченче өлеше — гамәли куллану. Ясалма интеллект «Дәүләт хезмәтләре"ндә хаталар санын киметәчәк, мәктәпләрдә укытучыларга ярдәм итәчәк, медицинада, төзелештә һәм авыл хуҗалыгында да кулланылачак.

Татарстанда башланган әлеге программа республикада цифрлы технологияләрне үстерүдә мөһим адым булып тора.

Чыганак: Казанские ведомости